Duitsland Wereldkampioen herdenken

9 November: een dag vol geschiedenis

De muur valt

De Duitsers herdenken vandaag de val van de muur op 9 november 1989.
Nu 31 jaar geleden, maar voor mij nog steeds een onvergetelijk moment in de (historische) tijd.
Toen dachten we dat de wereld alleen maar beter zou worden. De koude oorlog was voorbij, de Oost-Europese landen kregen eindelijk hun vrijheid, de Sovjet Unie stortte in. ‘Het Westen’ had gewonnen en de hele wereld zou zich ‘ bekeren’ tot de democratie als het beste rechts-en bestuurssysteem. Wat een arrogantie, wat een naïviteit.

Nu weten we wel beter. En dat zie je ook aan de wijze van herdenken. Minder feestelijk, zorgelijker over de toekomst. In Bollenbach geen vlaggen. Wel een vrije dag.

Links wint 9 november 1918
Revoluties

9 November 1918 was ook een bijzonder dag. Toen werd in Weimar de Republiek uitgeroepen, waarmee er een einde kwam aan het Duitse Keizerrijk, net twee dagen voor het beëindigen van de Eerste Wereldoorlog. Keizer Wilhelm II vluchtte naar Nederland waar hij van koningin Wilhelmina asiel kreeg in Doorn.

Vijf jaar later pleegde Adolf Hitler zijn beroemde Bierkellerputsch in Munchen. Hij koos bewust voor de negende november, de datum van de linkse revolutie, die op die dag zijn eigen rechtse revolutionairen aan de macht moest brengen. De coup mislukte en Hitler belandde in de gevangenis waar hij Mein Kampf schreef. Het zou nog tien jaar duren voordat hij in 1933 daadwerkelijk aan de macht kwam.

De Bierkellerputsch 9 november 1923
De Kristallnacht

Ook 9 november 1938 was een bewust geplande dag. In de nacht van 9 op 10 november  vernielden de nazi’s talloze Joodse synagogen, bedrijven en woningen. In de nacht zelf vielen 91 doden, maar in de periode daarna stierven er nog veel meer mensen aan de gevolgen van het geweld of pleegden zelfmoord. Het Duitse historische naslagwerk LeMo van het Deutsches Historisches Museum heeft het over 1.300 doden. Ruim 30.000 Joodse mannen werden in concentratiekampen gestopt.

In Duitsland wordt de term Kristallnacht, zoals die in Nederland bekend is, vermeden. Die werd door de nazi’s in ironische zin gebruikt en refereert alleen aan de materiële schade, niet aan het geweld dat mensen is aangedaan. In Duitsland gebruikt men bij voorkeur de term Reichspogromnacht.

Reichprogromnacht, 9 november 1938
Toeval

Alleen 9 november 1989 was niet gepland. Deze gedenkwaardige dag vond ‘toevallig’ op 9 november plaats. Eigenlijk hadden de DDR-leiders – die geconfronteerd werden met een leegloop van hun land toen de Oostenrijks-Hongaarse grens in juni van datzelfde jaar openging – bedacht dat de DDR-burgers vanaf 10 november vrij mochten reizen. Daarvoor moesten ze dan wel eerst een visum halen. De blunderende woordvoerder Günter Schabowski die op 9 november ‘s avonds per ongeluk zei dat de grenzen “per direct” open waren, veranderde de geschiedenis voorgoed.

Gunter Schabowski op het Oost Duitse journaal, 9 november 1989







Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s