Een schilderende gravin in de Hunsrück

Hoe dieper je ‘graaft’ in de geschiedenis van de Hunsruck hoe verrassender het verhaal wordt. Zo ben ik bijvoorbeeld al veel interessante vrouwen tegen gekomen die meestal geen rol van betekenis spelen in de standaard geschiedenisverhalen.
In het voorjaar bezochten we de burchtruine Dagstuhl en het bijbehorende slot aan de voet van de berg, gelegen in Wadern in het zuiden van de Hunsruck. Hier blijkt een voorganger van mij, gravin Octavie de Lasalle, in de 18de eeuw een schildersatelier gehad te hebben. Dit maakt nieuwsgierig.

20190215_164758.jpg

De burcht werd in 1270 door ridder Boemond von Saarbrücken opgericht als voorpost van ‘de heerlijkheid van de keurvorst en aartsbisschop van Trier’. Het is een mooi voorbeeld van een hoogteburcht.  Het hele complex is met voorburcht aan de noordkant en een verdedigingsgordel met gracht, walmuur en twee bastions aan de zuidkant meer dan driehonderd meter lang.

oc
Een schilderende gravin, Octavie de Lasalle von Louisenthal

Een intermezzo

20190215_163647.jpg

De bouwgeschiedenis van de burcht is behoorlijk ingewikkeld. Interessant is de periode vanaf het einde van de 17de eeuw, toen Dagstuhl in handen kwam van graaf Anton van Oettinger. De burcht was duidelijk toe aan een volgende verbouwing, maar afgeschrikt door de hoge kosten liet de graaf aan de voet van burcht Dagstuhl een geheel nieuw ‘herenhuis’ optrekken. Tot het nieuwe slot behoorden ook een tuin en een brouwerij (waarvan restanten nog behouden zijn).

20190215_173212.jpg

Economische welvarende tijden

Omvangrijke landerijen met boerenbedrijven vervolmaakten het ‘slot-ensemble’.
In de loop der jaren ontwikkelde de kleine residentie zich tot het economisch middelpunt van het Hochwald. De graaf verleende Wadern marktrechten en de zogenaamde ‘tienden’, het heffen van een belasting op de handelswaren waarvan een tiende naar de slotheer ging . Een slimme zet want zo werd de ‘lege kas’ van de graaf ook weer aardig aangevuld.

20190215_224316.jpg

De burcht in Franse handen

De welvarende graaflijke episode was slechts van korte duur. De Franse revolutie gaf ook aan de loop van de geschiedenis van Wadern en Dagstuhl een radicale draai. Graaf Joseph Anton maakte de nieuwe tijd niet meer mee. Hij stierf in 1778, ruim 10 jaar voor het begin van de revolutie. In 1792 naderde het Franse leger de poorten van het slot. De grafelijke familie sloeg op de vlucht en Dagstuhl werd Frans staatseigendom.

Begin 19de eeuw (1806) kreeg de aristocratische familie baron Wilhelm de Lasalle von Louisenthal het in bezit (tot 1957) en daarmee komt Octavie, de schilderes in beeld.

CollageMaker_20190616_212458352.jpg

Schildershuisje op de berg

Octavie was het negende kind van de elf kinderen die baron Wilhelm Albert de Lasalle von Louisenthal en zijn vrouw Frau Marie Lucie d’Augier kregen. Octavie werd weliswaar in Metz geboren maar heeft de rest van haar leven op slot Dagstuhl gewoond. Nooit getrouwd geweest en inwonend bij één van haar broers kon ze zich volledig overgeven aan haar passie: schilderen. Dat deed ze bij voorkeur in haar schildershuisje op de berg van de inmiddels tot een ruïne vervallen burcht Dagstuhl.

csm_malerh7_cf14dfe5e7
Schildershuisje na het overlijden van Octavie in 1890

Haar vader was ook geïnteresseerd in de schilderkunst en schilderde zelf niet onverdienstelijk. En zo kreeg Octavie de mogelijkheid om vanaf haar 25ste levensjaar schilderlessen te nemen in München en beeldhouwlessen in Nürnberg.

Biedermeierachtig

Ze blijkt een meester te zijn in de portretkunst. Jammer genoeg is veel van haar kunst verdwenen. Voor zover nog bekend toont haar profane werk (beelden van ruiters, jagers, boeren, familieleden en landschapsmotieven ), bij alle individualiteit toch vooral de tijdgeest van de 19de eeuw en ademen haar schilderijen niet zelden en biedermeierachtige stilte.

slotkapel dagstuhl

Religieus geïnspireerd

Maar voor alles was de ‘schilderende gravin’, zoals ze in de volksmond heette, een religieuze schilderes. Vanaf 1839 start ze met het beschilderen van de muren en het plafond van de slotkapel van Dagstuhl met beelden uit het leven van Maria. Ze deed hier ruim 40 jaar over.  Vanaf 1863 legt Octavie zich ook toe op het ontwerpen van kruiswegstaties. In een ruimte naast de slotkapel bevindt zich de bekende kruisweg uit de parochiekerk van Lockweiler.

kruiswegstatie dagstuhl

Een zoon van de keizer

Haar religieus ‘fanatisme’ zou wel eens zijn oorsprong kunnen hebben in een affaire die ze ooit had in Bad Ems met de latere koning van Pruisen en keizer van Duitsland, Wilhelm I. Van hem kreeg ze een zoon, maar conform de toenmalige mores moest ze het kind afstaan aan een verpleegkundige in Trier. Hier heeft ze haar hele verdere leven psychisch onder geleden. Haar ‘schuldgevoel’ heeft ze hoogst waarschijnlijk gesublimeerd tot de verplichting haar talent aan te wenden tot het maken van religieuze voorstellingen. Haar werk behoort tot de Nazarener School.

slottuin

Tuinkunst

De aanleg van de slottuin van Slot Dagstuhl is geïnspireerd op de werken van Octavie, die de tuinkunst van het slot meerdere malen in verf heeft gedocumenteerd. De ‘schilderende gravin’ was dus ook nog eens geïnteresseerd in tuinen.

We hebben toch wel iets gemeen. De afgelegen plek en de passie voor schilderen en tuinieren. Haar thematiek is niet de mijne, maar het feit dat ze in de 19de eeuw als vrouw koos voor een zelfstandig bestaan en niet voor het huwelijk spreekt me aan en vind ik moedig.

slottuin2

Nog wat handige informatie 

Je kan de kapel in laat barokke stijl en de tuin bezoeken.
Ook kan je een mooie rondwandeling maken rond de burcht en het slot. Hieronder wat toeristische informatie om je op weg te helpen:

Het slot  Dagstuhl zelf is helaas niet toegankelijk voor bezoekers. Het huisvest tegenwoordig het Leibniz-Zentrum für Informatik. De burcht is vrij toegankelijk.
Adres: Oktavie-Allee, 66687 Wadern
Parkeren is gratis.

Openingstijden kapel en kruiswegstatie:
De kapel is dagelijks geopend van 10.00 -16.00 uur.
Elke eerste zondag van de maand van 15.00 – 17.00 uur vindt er een rondleiding plaats door de kapel en is de kruiswegstatie ook te bezichtigen.

De VVV van Wadern bevindt zich op de Marktplaats 13, 66687 Wadern.

Wil je meer lezen over de omgeving van Wadern schaf dan de reisgids over de Hunsruck aan voor nog meer reisplezier.

Een gedachte over “Een schilderende gravin in de Hunsrück

  1. Mooi verhaal Conny! Wat leuk dat de Hunsrückgids nu is uitgegeven. Ik wil er graag een aanschaffen. Wil jij er een reserveren voor mij? Wij zijn momenteel een rondreis aan het maken in Roemenië. Heel interessant. Gaat alles naar wens in Bollenbach? Leuke gasten? Groetjes, ook van Henk, Ineke

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s